Dna moczanowa (artretyzm, skaza moczanowa) – jest przewlekłą chorobą metaboliczną spowodowaną zaburzeniem metabolizmu kwasu moczowego który powstaje w wyniku przemian puryn. Choroba występuje znacznie częściej u mężczyzn niż u kobiet.

W dnie pierwotnej w 90% przypadków jest upośledzone wydalanie kwasu moczowego do światła cewek nerkowych a jedynie w 10 % nadprodukcja kwasu moczowego (w wyniku zaburzeń enzymatycznych). W dnie wtórnej zwiększenie wytwarzania kwasu moczowego następuje na skutek wzmożonego rozpadu komórek w przebiegu różnych chorób (np. białaczki, czerwienicy), w  głodzeniu, w chorobach nerek oraz czasem jako efekt uboczny działania niektórych leków.

Objawy

Pierwszym objawem dny może być ostry atak: występuje wtedy silny ból jednego lub rzadziej kilku stawów oraz ogólne objawy zapalne (złe samopoczucie, osłabienie, gorączka). Najczęściej zajęte są: staw śródstopno-paliczkowy palucha, stawy ręki, staw kolanowy, staw barkowy. Ataki dny pojawiają się w nocy lub nad ranem zazwyczaj po obfitym i tłustym posiłku połączonym z alkoholem, ustępują samoistnie do 3 tygodni.

Nie rozpoznanie choroby lub  brak odpowiedniego leczenia mogą prowadzić do rozwoju dny przewlekłej: uszkodzenia stawów, odkładania się złogów kwasu moczowego w tkankach miękkich (gdzie powstają tzw. guzki dnawe), powstawania ubytków kostnych, kamicy moczowej i uszkodzenia nerek.

 Rozpoznanie:

• wywiad, charakterystyczne objawy,
• oznaczenie poziomu kwasu moczowego we krwi (nie musi być podwyższony),
• radiologiczne badanie stawów,
• wykrycie kryształów kwasu moczowego w płynie stawowym lub guzkach w tkankach miękkich,
• w przypadkach wątpliwych rozstrzygająca jest próba biologiczna z kolchicyną,
• cechy ogólnego stanu zapalnego (podwyższone OB, CRP).

Leczenie

W leczeniu ostrego napadu dny stosuje się niesteroidowe leki przeciwzapalne, kolchicynę, niekiedy glikokortykosteroidy oraz.odpowiednie nawadnianie pacjenta. W leczeniu przewlekłym stosuje się również leki hamujące wytwarzanie w organizmie kwasu moczowego z puryn (allopurinol), zmniejszające resorpcję zwrotną kwasu moczowego w nerkach (probenecyd i benzobromaron) oraz leki moczopędne

Istotnym sposobem  przewlekłego leczenia dny moczanowej jest leczenie dietetyczne. Należy wykluczyć z diety produkty bogate w puryny i aminokwasy metabolizowane do puryn, tłuste mięso, podroby, dziczyznę, niektóre gatunki ryb, kakao, grzyby, rośliny strączkowe, ocet, ostre przyprawy. Należy wyeliminować alkohol (zwł. czerwone wino).

W naszym ośrodku pacjenci mogą otrzymać zalecenia i gotowe przepisy dotyczące żywienia w dnie moczanowej. Ponieważ niezwykle istotne w jej leczeniu jest również zwalczanie otyłości, uwzględniamy obecność dny moczanowej w zalecanych dietach redukcyjnych.